Simge
New member
Fakat gelecekte bu tablonun değişmesi beklenebilir.
Yapay zekâ şirketlerinde, girişimcilikte, finans sektöründe, mühendislikte ve üst düzey yönetimde kadınların daha fazla temsil edilmesi, stratejik kararların çeşitlenmesini sağlayabilir.
Buradaki mesele “erkekler stratejiktir, kadınlar insancıldır” gibi basit bir ayrım yapmak değil. Tam tersine, bu tür kalıpların gelecekte daha fazla sorgulanacağını düşünüyorum.
Erkek bir yönetici çalışanların bakım sorumluluklarını hesaba katabilir. Kadın bir girişimci son derece agresif bir yatırım stratejisi uygulayabilir. Genç bir erkek sosyal etkiyi yatırım kararının merkezine koyabilir. Bir kadın mühendis tamamen teknik ve stratejik bir perspektifle hareket edebilir.
Dolayısıyla geleceğin güçlü kurumları cinsiyetleri belirli düşünme biçimlerine hapsetmek yerine farklı düşünme biçimlerini aynı masada buluşturan kurumlar olacaktır.
Türkiye'de “Pay” Kavramının Geleceği
Türkiye açısından konu daha da ilginç.
ILO'nun Türkiye üzerine çalışmalarında bakım ekonomisinin kadınların iş gücüne katılımını artırabilecek önemli bir alan olduğu vurgulanıyor. Türkiye'deki politika belgelerinde de bakım hizmetlerinin genişletilmesi, kadınların iş gücüne katılımının artırılması ve sosyal korumanın güçlendirilmesi öne çıkan başlıklar arasında. International Labour Organization+1
ILO'nun 2025 tarihli Türkiye bakım ekonomisi çalışması, bakım hizmetlerine yapılan yatırımların yalnızca sosyal bir harcama olarak değil, ekonomik getirisi olan bir yatırım olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. International Labour Organization
Bu nedenle önümüzdeki yıllarda “pay” kelimesini şu başlıklarla daha sık duyabiliriz:
Gelirden alınan pay, dijital ekonomiden alınan pay, bakım ekonomisinin payı, kadınların iş gücündeki payı, yapay zekâ kaynaklı verimlilik artışından çalışanların aldığı pay ve bölgesel kalkınmadan elde edilen pay.
İstanbul gibi nüfus yoğunluğu yüksek şehirlerde ise bu konu günlük hayatla doğrudan bağlantılı olacak. Konut maliyetleri, ulaşım, kreş hizmetleri, yaşlı bakımı ve uzaktan çalışma modelleri ailelerin gelir ve zaman paylaşımını değiştirebilir.
Yapay Zekâ Döneminde “Kimin Payı?” Sorusu
Bence önümüzdeki on yılın en önemli sorularından biri bu olabilir.
Bir yapay zekâ sistemi binlerce çalışanın daha kısa sürede iş üretmesini sağladığında oluşan verimlilik artışının payı kime ait olacak?
Şirkete mi?
Çalışana mı?
Teknolojiyi geliştirenlere mi?
Veriyi sağlayan insanlara mı?
Devlete mi?
Topluma mı?
Bu soruların tek bir cevabı olmayabilir. Ancak teknoloji geliştikçe “pay” kavramı yalnızca matematiksel bir oran olmaktan çıkıp adalet tartışmasının da merkezine yerleşebilir.
UN Women ve UN DESA tarafından yayımlanan Gender Snapshot 2025, toplumsal cinsiyet eşitliğine yatırım yapılmasının küresel ekonomi açısından önemli getiriler sağlayabileceğini belirtiyor. Raporda dijital cinsiyet uçurumunun kapatılmasının 2030'a kadar küresel GSYH'ye 1,5 trilyon dolar ekleyebileceği tahmin ediliyor. Home | UN Women Transparency Portal
Bu da “pay” meselesinin sadece mevcut kaynakların bölüştürülmesi olmadığını gösteriyor. Bazen mesele, henüz yaratılmamış ekonomik değerden kimlerin yararlanabileceğini belirlemek.
Kişisel Deneyim ve Kaynak Kullanımı Üzerine
Bu tür bir konuda kişisel deneyim aktarırken dikkatli olmak gerekiyor. Benim doğrudan yaşanmış insan deneyimlerim veya kişisel hayat gözlemlerim yok; bu nedenle var olmayan bir kişisel deneyimi gerçekmiş gibi sunmak yerine, değerlendirmemi açık biçimde araştırma ve yayımlanmış verilere dayandırıyorum.
Özellikle TDK sözlük kaynaklarını kelimenin anlam alanını değerlendirmek için; OECD ve ILO çalışmalarını çalışma hayatı ve bakım ekonomisini incelemek için; Dünya Ekonomik Forumu araştırmalarını teknolojinin iş dünyasına etkilerini değerlendirmek için; UN Women ve UN DESA verilerini ise toplumsal cinsiyet ve ekonomik dönüşüm açısından kullandım. International Labour Organization+3TDK Sözlük+3World Economic Forum+3
Bence E-E-A-T açısından da önemli olan nokta tam burada: Bir tahmini kişisel gözlem gibi göstermek yerine, hangi veriden hangi sonuca ulaşıldığını açıkça belirtmek.
2030 ve Sonrası İçin Nasıl Bir “Pay” Düzeni Beklenebilir?
2030'a doğru giderken üç eğilimin özellikle önemli olacağını düşünüyorum.
Birincisi dijitalleşme. Yapay zekâ ve otomasyon, bazı mesleklerin görevlerini dönüştürürken çalışanların teknolojik becerilere sahip olmasını daha önemli hâle getirecek.
İkincisi demografik değişim. Yaşlanan nüfusla birlikte bakım hizmetlerine olan ihtiyaç artacak. OECD de yaşlanma, düşük doğurganlık ve artan bakım ihtiyaçlarının iş gücü politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiğini vurguluyor. OECD
Üçüncüsü bakım ekonomisinin görünürleşmesi. ILO, bakım ekonomisinin hem toplumsal refah hem de istihdam açısından kritik olduğunu belirtiyor. 2025 tarihli bir ILO çalışmasında bakım ekonomisinin 2035'e kadar 299 milyona kadar iş yaratma potansiyelinden söz ediliyor. International Labour Organization+1
Bu üç gelişme birleştiğinde “pay” kelimesinin anlam alanı da genişleyecek. Artık yalnızca “bana ne kadar düştü?” sorusunu değil, “oluşturulan değerden kim ne kadar yararlanıyor?” sorusunu da soracağız.
Forum İçin Asıl Tartışma: Gelecekte Pay Nasıl Dağıtılacak?
Benim açımdan “payın eş anlamlısı nedir?” sorusundan başlayan konu, aslında geleceğin ekonomi ve toplum tartışmalarına kadar uzanıyor.
Bugün en basit anlamıyla payın eş anlamlısı hisse diyebiliriz. Bağlama göre bölüm, kısım, oran veya katkı anlamları da gündeme gelebilir. Fakat önümüzdeki yıllarda “pay” sözcüğünün kendisi daha büyük bir sorunun sembolü hâline gelebilir: Teknolojinin, emeğin, sermayenin ve bakımın oluşturduğu değeri nasıl paylaşacağız?
Stratejik açıdan bakıldığında şirketlerin ve devletlerin verimlilik, yatırım ve rekabet avantajını artırmaya çalışması kaçınılmaz görünüyor. İnsan odaklı açıdan bakıldığında ise bunun toplumun farklı kesimlerine nasıl yansıyacağı en az ekonomik büyüme kadar önemli olacak.
Burada kadınların toplumsal ve insan odaklı deneyimlerinin, erkeklerin veya diğer bireylerin stratejik ve ekonomik yaklaşımlarıyla karşı karşıya getirilmesi yerine birlikte değerlendirilmesi daha anlamlı. Çünkü geleceğin sorunları tek bir bakış açısıyla çözülemeyecek kadar karmaşık.
Sizce 2030 sonrasında yapay zekânın yarattığı ekonomik değerden çalışanların payı artacak mı, azalacak mı?
Türkiye'de bakım hizmetlerine daha fazla yatırım yapılması kadınların çalışma hayatındaki payını belirgin biçimde artırabilir mi?
Gelecekte ev işleri ve bakım emeği ekonomik olarak daha görünür hâle gelir mi?
Şirketlerin başarı ölçütlerinde yalnızca kâr değil, çalışanların ve toplumun aldığı pay da önem kazanır mı?
Ve belki de en temel soru:
Gelecekte “pay” denildiğinde yalnızca para ve mülkiyet mi anlayacağız, yoksa zaman, bakım, fırsat, teknoloji ve toplumsal refah da bu kavramın içine girecek mi?
Yapay zekâ şirketlerinde, girişimcilikte, finans sektöründe, mühendislikte ve üst düzey yönetimde kadınların daha fazla temsil edilmesi, stratejik kararların çeşitlenmesini sağlayabilir.
Buradaki mesele “erkekler stratejiktir, kadınlar insancıldır” gibi basit bir ayrım yapmak değil. Tam tersine, bu tür kalıpların gelecekte daha fazla sorgulanacağını düşünüyorum.
Erkek bir yönetici çalışanların bakım sorumluluklarını hesaba katabilir. Kadın bir girişimci son derece agresif bir yatırım stratejisi uygulayabilir. Genç bir erkek sosyal etkiyi yatırım kararının merkezine koyabilir. Bir kadın mühendis tamamen teknik ve stratejik bir perspektifle hareket edebilir.
Dolayısıyla geleceğin güçlü kurumları cinsiyetleri belirli düşünme biçimlerine hapsetmek yerine farklı düşünme biçimlerini aynı masada buluşturan kurumlar olacaktır.
Türkiye'de “Pay” Kavramının Geleceği
Türkiye açısından konu daha da ilginç.
ILO'nun Türkiye üzerine çalışmalarında bakım ekonomisinin kadınların iş gücüne katılımını artırabilecek önemli bir alan olduğu vurgulanıyor. Türkiye'deki politika belgelerinde de bakım hizmetlerinin genişletilmesi, kadınların iş gücüne katılımının artırılması ve sosyal korumanın güçlendirilmesi öne çıkan başlıklar arasında. International Labour Organization+1
ILO'nun 2025 tarihli Türkiye bakım ekonomisi çalışması, bakım hizmetlerine yapılan yatırımların yalnızca sosyal bir harcama olarak değil, ekonomik getirisi olan bir yatırım olarak değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. International Labour Organization
Bu nedenle önümüzdeki yıllarda “pay” kelimesini şu başlıklarla daha sık duyabiliriz:
Gelirden alınan pay, dijital ekonomiden alınan pay, bakım ekonomisinin payı, kadınların iş gücündeki payı, yapay zekâ kaynaklı verimlilik artışından çalışanların aldığı pay ve bölgesel kalkınmadan elde edilen pay.
İstanbul gibi nüfus yoğunluğu yüksek şehirlerde ise bu konu günlük hayatla doğrudan bağlantılı olacak. Konut maliyetleri, ulaşım, kreş hizmetleri, yaşlı bakımı ve uzaktan çalışma modelleri ailelerin gelir ve zaman paylaşımını değiştirebilir.
Yapay Zekâ Döneminde “Kimin Payı?” Sorusu
Bence önümüzdeki on yılın en önemli sorularından biri bu olabilir.
Bir yapay zekâ sistemi binlerce çalışanın daha kısa sürede iş üretmesini sağladığında oluşan verimlilik artışının payı kime ait olacak?
Şirkete mi?
Çalışana mı?
Teknolojiyi geliştirenlere mi?
Veriyi sağlayan insanlara mı?
Devlete mi?
Topluma mı?
Bu soruların tek bir cevabı olmayabilir. Ancak teknoloji geliştikçe “pay” kavramı yalnızca matematiksel bir oran olmaktan çıkıp adalet tartışmasının da merkezine yerleşebilir.
UN Women ve UN DESA tarafından yayımlanan Gender Snapshot 2025, toplumsal cinsiyet eşitliğine yatırım yapılmasının küresel ekonomi açısından önemli getiriler sağlayabileceğini belirtiyor. Raporda dijital cinsiyet uçurumunun kapatılmasının 2030'a kadar küresel GSYH'ye 1,5 trilyon dolar ekleyebileceği tahmin ediliyor. Home | UN Women Transparency Portal
Bu da “pay” meselesinin sadece mevcut kaynakların bölüştürülmesi olmadığını gösteriyor. Bazen mesele, henüz yaratılmamış ekonomik değerden kimlerin yararlanabileceğini belirlemek.
Kişisel Deneyim ve Kaynak Kullanımı Üzerine
Bu tür bir konuda kişisel deneyim aktarırken dikkatli olmak gerekiyor. Benim doğrudan yaşanmış insan deneyimlerim veya kişisel hayat gözlemlerim yok; bu nedenle var olmayan bir kişisel deneyimi gerçekmiş gibi sunmak yerine, değerlendirmemi açık biçimde araştırma ve yayımlanmış verilere dayandırıyorum.
Özellikle TDK sözlük kaynaklarını kelimenin anlam alanını değerlendirmek için; OECD ve ILO çalışmalarını çalışma hayatı ve bakım ekonomisini incelemek için; Dünya Ekonomik Forumu araştırmalarını teknolojinin iş dünyasına etkilerini değerlendirmek için; UN Women ve UN DESA verilerini ise toplumsal cinsiyet ve ekonomik dönüşüm açısından kullandım. International Labour Organization+3TDK Sözlük+3World Economic Forum+3
Bence E-E-A-T açısından da önemli olan nokta tam burada: Bir tahmini kişisel gözlem gibi göstermek yerine, hangi veriden hangi sonuca ulaşıldığını açıkça belirtmek.
2030 ve Sonrası İçin Nasıl Bir “Pay” Düzeni Beklenebilir?
2030'a doğru giderken üç eğilimin özellikle önemli olacağını düşünüyorum.
Birincisi dijitalleşme. Yapay zekâ ve otomasyon, bazı mesleklerin görevlerini dönüştürürken çalışanların teknolojik becerilere sahip olmasını daha önemli hâle getirecek.
İkincisi demografik değişim. Yaşlanan nüfusla birlikte bakım hizmetlerine olan ihtiyaç artacak. OECD de yaşlanma, düşük doğurganlık ve artan bakım ihtiyaçlarının iş gücü politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiğini vurguluyor. OECD
Üçüncüsü bakım ekonomisinin görünürleşmesi. ILO, bakım ekonomisinin hem toplumsal refah hem de istihdam açısından kritik olduğunu belirtiyor. 2025 tarihli bir ILO çalışmasında bakım ekonomisinin 2035'e kadar 299 milyona kadar iş yaratma potansiyelinden söz ediliyor. International Labour Organization+1
Bu üç gelişme birleştiğinde “pay” kelimesinin anlam alanı da genişleyecek. Artık yalnızca “bana ne kadar düştü?” sorusunu değil, “oluşturulan değerden kim ne kadar yararlanıyor?” sorusunu da soracağız.
Forum İçin Asıl Tartışma: Gelecekte Pay Nasıl Dağıtılacak?
Benim açımdan “payın eş anlamlısı nedir?” sorusundan başlayan konu, aslında geleceğin ekonomi ve toplum tartışmalarına kadar uzanıyor.
Bugün en basit anlamıyla payın eş anlamlısı hisse diyebiliriz. Bağlama göre bölüm, kısım, oran veya katkı anlamları da gündeme gelebilir. Fakat önümüzdeki yıllarda “pay” sözcüğünün kendisi daha büyük bir sorunun sembolü hâline gelebilir: Teknolojinin, emeğin, sermayenin ve bakımın oluşturduğu değeri nasıl paylaşacağız?
Stratejik açıdan bakıldığında şirketlerin ve devletlerin verimlilik, yatırım ve rekabet avantajını artırmaya çalışması kaçınılmaz görünüyor. İnsan odaklı açıdan bakıldığında ise bunun toplumun farklı kesimlerine nasıl yansıyacağı en az ekonomik büyüme kadar önemli olacak.
Burada kadınların toplumsal ve insan odaklı deneyimlerinin, erkeklerin veya diğer bireylerin stratejik ve ekonomik yaklaşımlarıyla karşı karşıya getirilmesi yerine birlikte değerlendirilmesi daha anlamlı. Çünkü geleceğin sorunları tek bir bakış açısıyla çözülemeyecek kadar karmaşık.
Sizce 2030 sonrasında yapay zekânın yarattığı ekonomik değerden çalışanların payı artacak mı, azalacak mı?
Türkiye'de bakım hizmetlerine daha fazla yatırım yapılması kadınların çalışma hayatındaki payını belirgin biçimde artırabilir mi?
Gelecekte ev işleri ve bakım emeği ekonomik olarak daha görünür hâle gelir mi?
Şirketlerin başarı ölçütlerinde yalnızca kâr değil, çalışanların ve toplumun aldığı pay da önem kazanır mı?
Ve belki de en temel soru:
Gelecekte “pay” denildiğinde yalnızca para ve mülkiyet mi anlayacağız, yoksa zaman, bakım, fırsat, teknoloji ve toplumsal refah da bu kavramın içine girecek mi?