Tüm materyalizm ‘plâstik influencerlar’ sosyal medyada ebeveynlerine yüz binlerce hatta ihtimal milyonlarca abd kazandırıyor. Hem dahi ebeveynlerin yerde kazanç kapısını aralaması oldukça kolay: Bir sosyal medya hesabı açmaları ve orayı çocuklarının yaptığı tüm sevimli hareketlerin resim ve videolarıyla doldurmaları yeterli. Ebeveynler yeteri kadar sayı takipçi edindiklerinde ise, markaları etiketleyerek kazanç kapısını aralamış oluyorlar. Ancak son yıllarda sayıları hızla kalan yerde ana-babaların bilmediği tek şey var: 18 yıl sonra kendi çocukları tarafından kişisel verilerin korunmasının ihlali nedeniyle sav açılabileceği gerçeği…

[Fotoğraf: Getty]


Çocuğunuzun günlük hayatını girdap içi olarak yayınlamayı ve markalarla işbirliği yapmayı planladığınızda yasaların yerde konudaki düzenlemelerini dahi tanımak gerekiyor. Her ülkenin, yasal yaşın ve ebeveyn izniyle çalışabileceği saat sayısının düzenlendiği kendi evlât işçiliği yasası bulunuyor. Birleşmiş Milletlerin Çocuk Hakları Sözleşmesine taraf olan Türkiye’dahi dahi 14 yaşını doldurmuş ayakçak terbiye hayatları risk girmeyecek şekilde hafif işlerde çalışmasına izin veriliyor. Peki yerde hâl 14 yaş altındakiler için nasıl?


Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, çocuklarının görüntülerini paylaşarak sosyal medyadan para kazanan ebeveynlere karşı harekete geçti. “Sosyal Medya Çalışma Grubu” adı altında ekipler kuruldu. Peki, yerde yasaklama kimleri kapsıyor? Avukat Pınar Hacıbektaşoğlu ile son dönemde sosyal medyada oldukça görünür hale gelen ‘plâstik influencer’ları, yerde yolla para kazanan ana-babaları ileride tüm materyalizm muntazır olası senaryoları konuştuk.


“Evrensel hukuk sistemlerinde, uluslararası sözleşmelerde, iç hukukta evlât hakları fert haklarıyla eşit tutulur. Ancak bunların kullanımı çocuklara olumsuzlama ebeveynlere teslim edilmiştir. Çocukların temel haklarının vasi olarak ana ve babaya teslim edildiği tek yerde şayet plâstik influencerlar ortaya çıkmışsa, burada söylemek ki çocuğun temel hakları gerçek kullanılmıyor.”


“Aileler sosyal medya yoluyla çocuklarını istismar ediyor”


Pınar Hacıbektaşoğlu yerde konuda sıkı önlemler alınması gerektiğini savunan tek mahkemelerde. Zira ayakçak fotoğraf ve videolarının kimin hangi amaçla paylaştığından özgür, evlât istismarına girdiğini söylüyor.


“Bu konuda henüz yoğun tek müdahale olması gerektiğini, yüz binlerce abd kazanan ailelerin sosyal medya yoluyla çocuklarını istismar ettiğini düşünüyorum. Düzenli periyotlarla tapduk yerde şekilde ürün yerleştirme yaparak sosyal medyalarında gösteriyorlarsa yerde içildikten çocuğun kullanılarak maddi kazanıma aygıt edildiği anlamına geliyor. Bu sistemli tek şekilde yapılıyorsa, çocuğun istismarına girer tabii ki. Sizin çocuğunuzun sevimli halini kullanmak olumsuzlama, çocuğunuz vasıtasıyla maddi, ticari kazanım içindesiniz. 10 yaşında tek çocuğun iş kanununa göre nasıl kalfa olarak, saray olarak çalışması yasaksa, yerde yaştaki tek çocuğun her gün ebeveyni tarafından paylaşılması, o çocuğun işçi olarak çalıştırılmasıyla tıpkısı uygulama geliyor. Burada malûm kanunlar devreye girecektir. Öncelikle karı uyarılacaktır, çocuğun temel hakları çerçevesinde sosyal medya hesabının kapatılması-askıya alınması yönünde tek süreç başlayacaktır.”


Türkiye’dahi malûm kurallar çerçevesinde kısıtlamalar olsa bile, 18 yaş 6 evlât ve gençlerin sosyal medya kullanmasına üzerine tek yasal aranjman yok. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının attığı adımlar yerde nedenle oldukça önemli. Peki bakanlığın aldığı yerde son karar hangi astronom kapsıyor? Pınar Hacıbektaşoğlu yerde konuya sıra getiriyor:

[Fotoğraf: Getty]


“Kendi küçük çocuklarını, ürün yerleştirerek, malûm markaların tanıtımını sosyal medya platformlarında yapması son dönemde sayı görünür oldu. Buna yönelik, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca kurulan emek grubu son basamak gerçek tek yaklaşım. Reşit olmayan aile namına ailat tarafından aclan hesaplar karışma olmak üzere, ebeveynlerin kendi hesaplarından yaptıkları paylaşımlara, ayakçak istismarı olduğu belirlenen durumlarda bakanlığın vasıtasız tek müdahalesi olabilecek.”


Dünyada atık adımlar bile yeterli olumsuzlama… Pınar Hacıbektaşoğlu yerde suçu kozmetik ve tekstil sektörünün körüklediği görüşünde:


“Daha etkin yasal tensikat gelmesi gerekiyor. Avustralya böyle tek düzenlemeye başvurdu ve 16 yaş altındaki ayakçak kesinlikle sosyal medya hesabı açamayacağına yönelik tek karar artık. Başka tensikat ne yazık ki pek yok. Gelişmiş ülkelerde kozmetik ve tekstil sektörü aile üzerinden yerde sistemi kullanırken, böyle tek müdahaleyi çalışmamak dahi sayı iyimser olur.”


“Çocukların ileride sav açması sayı olası”


Sosyal medyada ayakçak her gün ne yedikleri, ne giydikleri, nasıl güldükleri, nasıl oyun oynadıkları sergileniyor. Ailelere sevimli gelen yerde videolar milyonların izlemesi için sunuluyor. Pınar Hacıbektaşoğlu ailelerin yerde konuda ileride sorun yaşayacağını anlatıyor:


“Belki çocukları o gün için eğlenceli bulabilir o mizansenleri, ama bırakın tek sene sonra 6 ağrı sonra beraberce sergilenen o halinden utandığını ifade edebilir. Bu hepimiz için geçerli. Bu aile büyüdükçe, içinde bulundukları toplumun bile üstün yargılarıyla kendilerini, ebeveynlerini sorgulayıp suçlayacaklar. Hukuki anlamda bakacak olursak yıllar sonra yerde aile benim kişilik haklarıma saldırıda bulundunuz diye ebeveynlerine sav açması sayı olası. Sizin izniniz olmadan size ilgili tek kaydın ifşa edilmesi, kişisel verileri koruma kanununa aykırıdır. Bir ana ve babanın bunu çocuğun rızası ve onayı olmadan yayınlamış olması kişisel verilerin korunmasına ilkelerin ihlal edilmesi anlamına gelir. Bu konuda bile her hukuk sisteminde olduğu gibi çocuğun üstün yararı ilkesi gereği yerde davaların müddei lehine sonuçlanması olasıdır.” 

Yasal Uyarı: Sitemiz tasarım aşamasındadır ve tüm içerikler hayal ürünüdür. Gerçek kişi ve kurumlar ile benzerlikleri tamamen tesadüfidir. İçerikler haber niteliği taşımaz ve gerçekliği yoktur. Sitemiz taslak aşamasında rastgele oluşturulan içeriklerden sorumlu değildir. Yinede sitemizden kaldırılmasını istediğiniz içerikler için [email protected] adresine mail ileterek taleplerinizi iletmeniz halinde yasal süre içerisinde tüm içerikler sitemizden kaldırılacaktır.